Wake voor Vluchtelingen

Écht stilstaan bij vluchtelingen, het leed dat hen treft, het welkom dat hen wacht, doe je niet elke dag. Politieke retoriek, framing, praktische problemen, nemen makkelijk de overhand. Daarom organiseert Stek elk jaar rond Wereldvluchtelingendag een Wake voor Vluchtelingen. Ook op vrijdag 21 juni 2024 stonden wij weer stil bij vluchtelingen en hun verhaal.

Dit doet Stek in navolging van het kerkasiel, een drie maanden durende kerkdienst in Bethel, ter voorkoming van de uitzetting van een Armeens gezin, die uiteindelijk ook leidde tot een generaal kinderpardon. In de jaren daarna kreeg de Wake verschillende vormen. Dit jaar kozen we ervoor de School van Barmhartigheid – een Stek-project voor middelbare scholen – naar Bethel te brengen.

“I have found love in this project,” – Ik heb liefde gevonden in dit project – aldus Mark bij de start van de Wake. Samen met in totaal tien mensen die zonder geldige verblijfsdocumenten in Den Haag zijn, vertelt Mark al enige jaren zijn verhaal aan middelbare scholieren. De School van Barmhartigheid bereikte zo al 3000 jongeren en liet hen nadenken en in gesprek gaan over barmhartigheid. Wat is het, wat betekent het voor jou en wat kun je voor een ander betekenen?

Maike Lolkema, projectleider van de School van Barmhartigheid, vertelt hoe scholieren alles kunnen en durven vragen aan de mensen zonder papieren. En dat juist dan verbinding ontstaat en de verhalenvertellers zich gezien en gehoord voelen: “het is voedend voor mensen om hun verhaal te delen, mensen geven aan dat fijn te vinden.” Maike wijst ook op de tentoonstelling die op dat moment in Bethel te zien is met foto’s en verhalen van mensen die ongedocumenteerd en op leeftijd zijn, van Mona van den Berg.

Maar wat is dan die barmhartigheid, wat voel je en wat doe je of juist niet? Na het verhaal van Mark en Maike gaan de aanwezigen aan de hand van teksten en beelden uit verschillende religies, hierover in groepjes in gesprek. Onder de aanwezigen zijn ook kinderen die samen met hun ouders deelnemen: “Ik vind het belangrijk dat ze buiten hun eigen bubbel leren kijken.” “Barmhartigheid is het zien van de ander en nabijheid voelen,” is de conclusie van een van de groepjes. En daarbij het belang van gelijkwaardigheid in contact, wat ontstaat als de ander ook iets terug mag doen.

Na het delen van de bevindingen is het tijd voor een heerlijke maaltijd, gekookt door Hoda van het Wereldhuis. Den Haag Wereldhuis – ook een project van Stek – biedt hulp en ondersteuning aan mensen die zonder papieren in Den Haag verblijven. “Een community die barmhartigheid in de praktijk belichaamt. Iedereen kan altijd aanschuiven,” zo omschrijft Derk Stegeman, directeur Stek. Aan het andere eind van het spectrum benoemt Derk de steeds agressievere pushbacks aan de grenzen van Europa. We mogen niet wegkijken.

Samen met Maike verzorgt Derk een viering met gedichten, stilte en gebed, waarin steeds de mens op de vlucht en de ander zien, centraal staan. Jos Vermunt begeleidt op piano en Anan Al Kadamani ontlokt meditatieve Arabische klanken aan zijn viool. Anan vluchtte zeven jaar geleden samen met zijn instrument uit Syrië. In Nederland kon hij zijn opleiding aan het conservatorium hervatten, waar hij cum laude afstudeerde. Virtuoos laat Anan verdriet en verlangen doorklinken in zijn muziek. We zijn er stil van.