Tegenwind

Column door Inge van Bommel

"Het is september. Het nieuwe schooljaar is net begonnen. Ik fiets naar mijn werkplek in De Schilderswijk. Een rit van 3 kilometer, maar deze keer voelt het door flinke tegenwind verder weg dan ooit. Ik moet harder trappen om mijn bestemming te bereiken. Welkom in de wereld van mijn leerlingen bij JONG, denk ik zwoegend.
 
Ons onderwijsondersteunend project JONG is 14 jaar geleden begonnen in Transvaal. Sindsdien zijn we uitgebreid en zitten we ook in De Schilderswijk en Moerwijk.  Wijken waar jongeren door allerlei omstandigheden niet altijd ‘hun potentie kunnen waarmaken’, zoals dat zo mooi heet. JONG biedt een rustige en veilige plek waar jaarlijks ruim 80 leerlingen van het voortgezet onderwijs 3 avonden in de week aan hun school kunnen werken, onder begeleiding van vrijwilligers en WO- en HBO- studenten uit de wijk. Deze studenten, onze rolmodellen, vormen het hart van ons project. Want wie kan beter laten zien dat je kan worden wat je wilt, dan iemand uit de eigen wijk die in dezelfde positie heeft gezeten? 

De meeste studenten die bij ons helpen – vaak oud-leerlingen van mij - hebben hard en lang moeten werken om te kunnen studeren. Ze moesten immers met minder middelen vaak meer bewijzen. Deze ‘kansongelijkheid’ lijkt nogal abstract, een percentage of grafiek in een beleidsstuk, maar achter elk cijfer zit een scholier die 's ochtends naar school gaat met een toekomstdroom die, door redenen buiten hem, soms ver buiten zijn bereik kan liggen.  

Veel jongeren beginnen hun schoolcarrière namelijk met een achterstand. Ze moeten meer kilometers afleggen en harder trappen om op hun eindbestemming te komen. Vaak hebben ze ook nog zware bagage achterop. Onderwijs wordt weleens de grote gelijkmaker genoemd. En terecht. Een goede leraar kan een leven veranderen. Een school kan een veilige haven zijn. Een diploma kan generaties vooruithelpen. Maar onderwijs kan die rol alleen vervullen als we ook het vertrekpunt van leerlingen voor ogen houden en niet alleen de finish. 

Ik denk aan een oud-leerling van mij, Badr. Hij startte met een te laag schooladvies maar wist na jarenlang stapelonderwijs uiteindelijk zijn droom te verwezenlijken en is architect geworden. Zijn ouders werkten lange dagen, hadden ’t niet breed en te weinig kennis van het onderwijssysteem. Niet omdat het hen niet interesseerde, maar omdat niemand hen ooit had uitgelegd wat er van hen verwacht werd. Terwijl andere kinderen thuis werden geholpen met huiswerk, Magister, toetsen, werkstukken en schoolkeuzes, moest Badr alles grotendeels alleen uitzoeken.  

Kansengelijkheid betekent niet dat iedereen hetzelfde krijgt. Het betekent dat we zien wat iemand nodig heeft om dezelfde bestemming te kunnen bereiken. En dat vraagt om middelen maar ook om een andere mindset. Willen we een samenleving waarin achtergrond of de thuissituatie voorspelt hoe ver een kind kan komen? Of willen we er juist een die tegen ieder kind zegt: jouw toekomst wordt niet bepaald door jouw startpositie, maar door jouw inzet, door wat jij wilt. Die keuze moeten we met z’n allen maken. Elke dag weer. Niet met woorden, maar met daden. Ondertussen trap ik nog even door, tegen de wind in. Ik ben er bijna."

Inge van Bommel is projectleider bij JONG het project van Stek waar jongeren terecht kunnen voor hulp met hun huiswerk en vragen over school en thuis.