Stekdenhaag
Als Nana* (64 jaar) op de fiets stapt, voelt ze zich vrij. De wind in haar gezicht, even geen zorgen. Bijna dagelijks fietst ze door Den Haag, naar schoonmaakwerk, naailes, de kerk of het Wereldhuis, waar ze vrijwilligerswerk doet. Al 28 jaar leeft ze zonder verblijfspapieren in Nederland, altijd in onzekerheid over morgen. Maar Nana weigert zichzelf te zien als slachtoffer. "Ik ben nog sterk," zegt ze. "Papieren of geen papieren, ik ga door."
Nana zet haar fiets in het rek voor het Wereldhuis en tilt voorzichtig twee volle fietstassen van de bagagedrager. De zon schijnt, dus we gaan samen in de achtertuin zitten. Op haar telefoon laat ze foto’s zien van zichzelf en andere Afrikaanse vrouwen in lange jurken met kleurrijke prints. “Deze heb ik zelf gemaakt,” zegt ze glimlachend. De kleuren en patronen doen haar denken aan de mode waarmee ze opgroeide in West-Afrika.
Nana was nog geen jaar getrouwd toen haar man naar Nederland vertrok voor werk. Zij bleef achter met hun babydochter, die ze jarenlang alleen opvoedde. Ze droomde ervan om lerares te worden, maar zonder de juiste connecties was werk vinden moeilijk. Om geld te verdienen verkocht ze tweedehands kleding op de markt.
Na zeven jaar regelde haar man een ticket voor haar. Nana reisde hem achterna in de hoop geld te kunnen verdienen voor een betere toekomst voor hun dochter, die ze noodgedwongen achterliet bij haar zus in haar geboorteland. Haar man had weinig verteld over zijn leven in Den Haag. Pas toen Nana aankwam, ontdekte ze hoe onzeker zijn situatie werkelijk was. Hij had geen verblijfspapieren, geen vast inkomen en soms zelfs geen plek om te wonen. Kort voor haar aankomst was de politie binnengevallen in het huis waar hij met andere mensen zonder papieren verbleef. Iedereen sloeg op de vlucht. "Toen ik hier aankwam, had mijn man niet eens een kamer," vertelt ze.
Via mensen uit de kerk vonden ze onderdak en Nana begon schoonmaakwerk te doen bij mensen thuis. Ze probeerde iets op te bouwen, maar de stress en onzekerheid drukte zwaar op haar leven. Zeker toen ze opnieuw zwanger raakte.
Na de geboorte van haar zoon raakte Nana in een zware depressie. Ze sliep nauwelijks meer en voelde voortdurend paniek en onrust. "Het was alsof ik steeds moest rennen," zegt ze. "Mijn hoofd zat vol rook. Ik kon niets meer zien."
Vrienden uit de kerk namen haar pasgeboren zoon tijdelijk in huis, omdat Nana niet meer voor hem kon zorgen. Zelf werd ze opgenomen op een psychiatrische afdeling, waar ze maandenlang behandeld werd met zware medicatie, waardoor haar lichaam verzwakte. "Ik kon mijn eigen zoon niet eens vasthouden," zegt ze, terwijl ze voordoet hoe haar handen trilden.
Na zes maanden mocht ze terug naar huis. Langzaam begon ze weer schoon te maken en voor haar gezin te zorgen. Maar de depressie bleef nog jaren als een schaduw boven haar leven hangen. Toch bleef ze al die tijd doorgaan. Voor haar kinderen. En dankzij haar geloof. "Ik bad altijd dat God me zou helpen," zegt ze.
Toen haar zoon vijf jaar oud was, werd haar man ziek. Voor medische behandeling vertrok hij naar België, waar hij uiteindelijk verblijfsrecht kreeg en een nieuw leven begon. Later vertelde hij Nana dat hij niet wilde dat zij ook naar België kwam. "Ik was hier voor hem gekomen," zegt ze. "En toen stond ik er alleen voor."
De scheiding volgde. Vanaf dat moment voedde Nana haar zoon alleen op, terwijl ze tegelijk familie in haar geboorteland bleef ondersteunen. Haar oudere broer, die blind is geworden, hielp ze met medische kosten. En ze betaalde mee aan de opleiding van haar dochter.
Terwijl Nana in Nederland werkte en zich staande hield, groeide haar dochter op bij haar zus en andere familieleden. Ze zag haar alleen via foto’s en telefoongesprekken. Totdat op een dag het bericht kwam dat haar dochter plotseling was overleden. Ze was twintig jaar oud. "Ik viel op de grond toen ik het hoorde," zegt Nana stil. "Lange tijd kon ik er niet over praten. Het was heel zwaar voor mij."
Bouw jij mee aan een buurt waar mensen elkaar kennen en elkaar helpen? In Bethel, ons buurt-en-kerkhuis in de Haagse wijk Segbroek, breng je buurtbewoners bij elkaar en geef je vrijwilligers de ruimte om te groeien. Samen met de diaconaal werker ben je een vertrouwd gezicht voor de buurt. Ook zet je een laagdrempelig inloopspreekuur op.
Een nieuw wetsvoorstel dreigt mensen zonder papieren strafbaar te stellen als zij onvoldoende meewerken aan terugkeer. Maar terugkeer is niet altijd mogelijk of veilig.
Dat Stek het Appeltje van Oranje 2026, met het thema Samen Armoede Doorbreken, heeft gewonnen, bevestigt waar we in ons werk voor staan: dicht bij mensen zijn en zien wat geldzorgen met hen doen. We bieden meer dan praktische ondersteuning. We helpen mensen om kennis, vaardigheden en vertrouwen op te bouwen, verbinden hen met anderen en zoeken samen naar mogelijkheden om weer verder te komen. Tegelijk vragen we aandacht voor de oorzaken en impact van armoede.
Stek heeft met het project Buurt & Lukas de grote Appel van Oranje 2026 gewonnen! Een enorme eer en een prachtige erkenning voor alle bezoekers, vrijwilligers en medewerkers die zich iedere dag inzetten voor een stad waarin iedereen mee kan doen.
Ben je vrijwilliger bij Stek? Vrijwilligers in Den Haag kunnen een gratis cadeaukaart aanvragen bij de gemeente Den Haag. Hiermee spreekt de gemeente haar waardering uit voor hun onmisbare werk. Lees hier hoe het werkt.
Waarom plaatsen we anderen én onszelf voortdurend in hokjes? En wat gebeurt er als je verder kijkt? Met de campagne Wij zijn Den Haag laten stadsgenoten zien dat mensen veel te veelkleurig zijn om zich in te laten delen of weg te laten zetten.
